Zakroczym

Miasto na prawym brzegu Wisły, na płd. skraju Wysoczyzny Płońskiej, ok. 3600 mieszk., siedziba urzędu gminy. W okolicach liczne plantacje drzew i krzewów owocowych, a także uprawy cebuli i ogórków.

Ślady osadnictwa z epoki neolitu (4000-1700 lat p.n.e.). Wzmiankowany jako Zacrocyn w 1065 r. Wczesnośredniowieczny gród obronny, następnie oddzielona od niego fosą osada targowa na podgrodziu założone były przy przeprawie przez Wisłę poniżej ujścia Narwi. Wzmiankowany w 1065 r. Od XII w. siedziba kasztelanii i ważny dla Mazowsza ośrodek handlu, zwłaszcza zbożem, drewnem, skórami oraz miodem, a później także piwem i solą. Lokacja miasta zapewne przed 1373 r. (wg niektórych źródeł w 1422 r.). W latach 1374-1795 stolica ziemi zakroczymskiej. W tym okresie na wsch. od rynku zbudowana była rezydencja książąt mazowieckich (zachowane murowane piwnice). W XIV-XVI w. ośrodek kształtowania się prawodawstwa na Mazowszu i miejsce odbywania sądów grodzkich i ziemskich. Miejsce kilkudziesięciu zjazdów dostojników mazowieckich, lokalnych sejmików, a po 1526 r. sejmów ustawodawczych. W 1526 r. włączenie miasta wraz z całą ziemią zakroczymską do Korony. Stopniowy upadek od 2 poł. XVII w. spowodowany zniszczeniami w czasie walk ze Szwedami w 1656 r., rekwizycjami związanymi z prawie dwuletnim pobytem wojsk szwedzkich w pobliskim Modlinie oraz rozwojem konkurencyjnego ośrodka miejskiego w Warszawie. Od 1795 r. w zaborze pruskim. W latach 1807-15 Księstwo Warszawskie. Wtedy przez miasto przechodziły kilkakrotnie sprzymierzone wojska polskie i francuskie. W 1813 r. Zakroczym został zajęty przez oblegające Modlin wojska rosyjskie. Następnie do 1918 r. w Królestwie Polskim. Po 1835 r. ożywienie związane z budową twierdzy modlińskiej. We wrześniu 1831 r. miejsce 5 posiedzeń i obrad rządu oraz sejmu powstańczego. Tu ustanowiono odznaczenie powstańcze „Gwiazdę Wytrwałości”.

„Gwiazda Wytrwałości”, zwana też „Gwiazdą Zakroczymską”, miała być nadawana niestrudzonym uczestnikom wojny polsko-rosyjskiej 1831 r. Miała formę pięcioramiennej gwiazdy z datą 1831, herbami Polski i Litwy i napisem „Usque ad finem” (aż do końca). Miała być jedynym odznaczeniem honorowym za udział w tej wojnie, mającym rangę orderu. Jednak dopiero po prawie 50 latach nadano je pierwszym osobom. W 1880 r. zarząd Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu (Szwajcaria) wybił ten medal i wręczył go 5 weteranom powstania. W 1981 r. po 150 latach od ustanowienia odznaczenia w Warszawie powołana została kapituła orderu Żelaznej Gwiazdy Wytrwałości, która podtrzymując tradycje odznaczenia wyróżnia osoby szczególnie zasłużone w walce o niepodległość Polski. Dotychczas uhonorowano nimi m.in.: Romualda Traugutta, Józefa Piłsudskiego, generałów AK, księdza Ignacego Skorupkę, rtm. Witolda Pileckiego, powstańców warszawskich.

Artykuł Cofnij

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *